De mens, van oorsprong een savanne specialist op de lange afstand?

US Marines Creative Commons Marathon, Washington DC 2004 De mens zou dus als een langeafstandloper op de savannes van Afrika zijn geëvolueerd.
Dat is het gangbare verhaal over onze bipedale manier van voortbewegen.
De aquatische theorie bestrijdt niet, dat de mens van nù - Homo sapiens - een uitstekende en gespecialiseerde loper is. In die visie is dat loopvermogen echter secundair, na het bipedale voortbewegen in ondiep kustwater ontstaan.
Kun je eenmaal op die manier lopen en zijn je benen door het wadende bestaan al sterker, dan is op twee benen blijven lopen een vrij logische stap.
Juist die ontwikkeling, van bosrijk, naar moeras, kust en eiland, naar water en dan weer het land op verklaart uitstekend de veelzijdigheid van de mens.

Hij kan nog steeds goed klimmen en van tak naar tak zwaaien aan zijn armen (de Tarzan optie), hij kan zwemmen en duiken, hij kan lopen en rennen. Als volwassene is hij echter gehandicapt bij het kruipen; zijn benen zijn te lang voor het herwinnen van de "knokkelgang" die onze naaste verwanten op de grond een stuk sneller maken.
Tensoltte werd het de swimming, singing and killing ape Homo sapiens.

Bij het langeafstandslopen heeft de mens een probleem; hij verliest door transpireren veel water, maar ook veel zout.
Er dreigt al snel uitdroging, maar dat compenseren door het drinken van water werkt averechts. Het blijkt, dat in die situatie de hersenen - als belangrijkste orgaan - het opgenomen water binnenhalen, zodat zij opzwellen.
Hevige hoofdpijn en duizelingen zijn dan het gevolg en dat wordt op zijn beurt weer verward met uitdroging.
Dat misverstand kan dodelijk zijn (achtergronden bron).
Uit alles blijkt, dat de mens tobt met een instabiel zoutregime. als er genoeg zout in zijn voedsel zit en er geen overmatige transpiratie optreedt is er niets aan de hand. Normaliter verliest een mens gemiddeld 400ml water per dag door verdamping.
Bij hevige inspanning en bij hoge temperaturen kan dat meer dan het tienvoudige worden.
Een uitgebreid artikel in de online encyclopedie Aswers.com geeft details over de waterbalans en de problemen die zich kunnen voordoen.
Answers.com: Water Balance
Dat marathonlopen niet echt een overlevingsstrategie is, toonde de naamgever van deze duursport - Pheidippides - door bij zijn "finish"in Athene in 490 v. Chr. te overlijden na nog net de overwinning op de Perzen in de slag bij Marathon te hebben kunnen melden.

Bij vestiging ver van de kust en het overstappen op minder zouthoudend voedsel werd aanvulling van zout belangrijk.
Wanneer zouttransporten landinwaarts als ruilmiddel is begonnen is niet zeker. Wat wel opvalt is, dat bij vondsten van vroege H. sapiens dikwijls ook zeeschelpen als ornament gevonden worden. Een landinwaarts gerichte handel in zout past daar bij.
Het idee is verdedigbaar, dat zoutsuppletie bijna zo oud is als Homo sapiens sinds die uitwaaierde over alle werelddelen.
Dat zoutgebruik heeft dan geleid tot de ontdekking, dat het een uitstekend middel is om vlees (en andere voedingsmiddelen) te conserveren.
En dát is weer een heel belangrijke basis voor de eerste beschavingen geweest.
Wij weten dat onder meer van China, van het Midden -Oosten (Jericho was een centrale handelspost voor zout), de Romeinen (soldaten die soldij kregen, ontvingen een portie zout, die toevoeging sol- draagt het kanonnenvoer in de 21e eeuw nog altijd met zich mee) en van de Midden amerikaanse inheemse culturen.
Meer weten:
http://www.chemheritage.org/educational services/pharm/antibiot/readings/salt.htm Geologist Richard Cowen's essay on the importance of salt in historyhttp://en.wikipedia.org/wiki/History_of_salt

Het is vreemd dat men juist beweert, dat de vroege mens een zoutarm dieet had; er is zelfs een hype rond het "Paleolithic Diet" in de VS, dat daarop is gebaseerd.
Dat zoutarme dieet is gebaseerd op het veel meer vegetarische karakter van de voeding die "op de savanne" beschikbaar geweest zou zijn.
Dat beeld kan dus wel eens fout blijken te zijn.

Er zijn al geruime tijd aanwijzingen, dat een zoutarm dieet helemaal niet zo gezond is, dat het hoge bloeddruk niet voorkomt en juist leidt tot meer hartinfarcten dan een meer zoutrijk dieet.
De voedingsdeskundigen zijn daarover ernstig verdeeld, zoals je zelf kunt nagaan op de verschillende voedingsvoorlichtingssites op internet.

Marathonloper dronk zich dood... (De Telegraaf)
Als de mens inderdaad een relatief grote zoutbehoefte heeft en bovendien een niet al te goed regelsysteem voor de zoutspiegel in zijn weefsels en dan vooral zijn hersenen, dan is dat mogelijk de doodsteek voor de SavannetheorieAan de hand van deze informatie en de er in opgeworpen standpunten is het mogelijk

1. een samenvatting van de hoofdzaken te maken
2. een interview organiseren met één of meer diëtisten, die je deze informatie voorlegt
3. een vraagbaak op een voedingssite dezelfde vragen voorleggen
4. een arts die gespecialiseerd is in hypertensie (liefst een arts-onderzoeker op dat gebied) naar zijn oordeel vragen
5. een sportarts naar zijn oordeel vragen over de verstrekte informatie over de zout onbalans.
6. de uitkomsten van deze contacten te verwerken tot een eigen beknopt essay over de houdbaarheid van de stelling
   "De mens, een savanne specialist op de lange afstand? Hoogst onwaarschijnlijk!".